As January 29, 2010, Thailand-based Assistance Association for Political Prisoners (Burma), or AAPP (B), releases their annual update report of Burma’s political prisoners in year 2009.
As I read the report, I felt something done for someone I talked to through my prison source in Rangoon. Cyclone Nargis hit and claimed nearly 140,000 lives and hundreds of million dollars damage in Irrawaddy Delta in lower part of the military-ruled impoverished southeast Asia country in first week of May, 2008. The man I talked to was a leader of cyclone prison riot I interviewed many times through a confident source while he was being brought out to special court trial weekly in late 2008. My source recorded every answer and questioned all the follow-ups I provided to investigate farther for more than four months. Since they were in prison with different crimes, mostly drug-abuses crimes, they did not have any political connection or knowledge to share out of their jail cells.
Now at least, their unwell-known struggle in notorious Insein prison against the prison authorities’ mistreatment and abuses, and secret trials and long term imprisonment by political charges, as well as their sufferings and losses, are now on public records under somewhat international radar.
In new AAPP report published January 29, 2010, it updates Insein Prison riot as follows.
“Additionally, a special court inside Insein Prison handed down sentences to 35 inmates for participating in a 2008 riot inside Insein Prison protesting the junta’s response to Cyclone Nargis; this despite overt misconduct on behalf of prison guards, who beat scores of detainees after quelling the riots, resulting in the deaths of nine inmates.”
AAPP’s new report replaces the old facts and figures from its previous prison riot death report–which was highly publicized in international news stories appeared in second week after Nargis fell in Burma.
My report finally aired for 3 days from RFA Burmese on from Jan 31 -Feb 2, 2009.
*****
Nine Beaten Dead in Insein Prison after Cyclone Nargis Riot
by Kyaw Min Htun, Radio Free Asia’s Burmese Service
January 3o, 2009
Burmese guards beat prisoners and deprived them of food after a riot following last year’s cyclone. A group of survivors was sentenced on Jan. 16 to additional terms of 2-12 years.
BANGKOK—Guards at Burma’s notorious Insein Prison savagely beat scores of inmates during interrogations that followed a disturbance during Cyclone Nargis nine months ago, and according to Radio Free Asia confidential sources, nine of those inmates died from the resulting injuries.
The internal interrogations at Insein Prison in the economic capital Rangoon were intended to identify prisoners responsible for the prison riot; and in addition to the beatings included depriving the inmates of water for four days and food for 11 days.
“We could not believe ourselves that, despite a Burmese saying that a person can live only seven days without food and one morning without water, we did survive without food or water but only beatings for that long,” a prisoner told to RFA.
“They beat us and forced us to confess, and mentally tortured us. They told us they would give us food if we confessed. But even after some confessed, they didn’t give them any food. Then 11 days later, we got a spoon of rice puree (known as rice glue) twice a day.”
The riot broke out after the prison had been pummeled by Cyclone Nargis on May 2 around midnight, tearing off the zinc roofs over the colonial buildings. Prisoners in Hall 3 and 4—wet, cold and hungry under heavy wind and rains for several hours—asked their hall-in-charges to relocate them. With hunger and impatience, some of them threatened or tried to break-out of the cells. During relocation into Hall 1, the assistant warden and more than 20 armed guards fell into an argument with the prisoners and they shot at the air.
“After about 30 shots, one of the bullets hit an iron bar, ricocheted off the wall, then hit prisoner Thein San in the chest. He started bleeding. The rest of the prisoners were trying to hide. While the rest were hiding, some young prisoners in prison hall no.8 started a fire,” the prisoner told RFA.
Thailand-based Assistance Association of Political Prisoners (Burma), AAPP, said in its May 6 statement that the fire gave off thick smoke which spread even to the cell blocks where Min Ko Naing, Burma ’s most famous political prisoner and other political prisoners were being held. AAPP’s Bo Kyi says Burmese officials are to blame for what happened.
“It is the responsibility of authorities to relocate prisoners when a natural disaster like this happens. Despite that responsibility, the authorities neglected the prisoners for a long period of time, so they had every right to demand relocation. It is inhumane to shoot, beat and sentence them as if they were just trying to stage a riot.”
According to RFA sources, the prisoners suspected of trying to break the iron bars were moved to the main prison tower and beaten on their heads and backs. Authorities forced each of them to inform on the others. Wai Moe, a leading suspect of setting fire inside the cellblock, and others including Khin Kyaw, Soe Kyaw Kyaw, Tun Lin Aung, and Aye Min Oo were badly beaten and hospitalized for months with injuries, according to family friends. The interrogation process took several weeks and resulted in 103 inmates being identified as rioters, 41 of whom were considered key suspects.
Initial reports that over 30 inmates had been shot to death in the melee proved false.
“First we heard more than 30 prisoners died (during the incident), and they posted a notice outside the prison that all the listed persons involved in Nargis are missing, injured, or dead. So our families gave food and merit to charity because they thought we had died already in prison. It was later that I learn with certainty that nine prisoners, including Chit Loon a.k.a Kapali, were killed and cremated at Yeway Cemetery,” a prisoner told RFA during an exclusive interview.
Police have confirmed that nine months after the incident, a secret court gave inmates sentences of two to twelve years for their alleged roles in the prison riot. Twenty-eight inmates received sentences up to two years each on January 11 by Rangoon’s Special Southern District Court held inside Insein. Wai Moe and six others were given 12 years for arson, damaging public property and provoking the riot, according to sources close to the trial and prisoners.
A prisoner told RFA that Chit Loon a.k.a. Kapali had appeared previously before the same Southern District Court judge. So when he didn’t appear this time, the judge asked, “Why is he not here?” and the answer was, “He’s dead.” When the judge asked, “How did he die?” the prisoners explained to him what had happened.
U.N.’s Special Rapporteur for Human Rights Tomas Quintana requested a thorough and transparent investigation on the killings in his U.N. Human Rights Council report on June 3, 2008. However, the Burmese ambassador to the U.N. denied that anyone had died. Rather he reported that authorities were instituting criminal proceeding against 41 prisoners for causing the fire.
But the AAPP’s Bo Kyi says it is Burmese officials who should be criminally charged – not the prisoners.
“By any prison procedure under international conventions, beating or any kind of torture is not a punishment. Perpetrators of beating should be convicted of their actions. If it is not, (we have to believe that) torturing prisoners is a state policy.”
For now, U.N. Rapporteur Quintana has declined to comment on the specifics of this case except to say he had previously told the U.N. General Assembly there are quite a few problems related to the treatment of prisoners in Burma regarding basic necessities such as food and health care, that he is continuing to investigate what happened inside Insein Prison the night that Cyclone Nargis hit, and that he will present his findings to the U.N. Human Rights Council in March.
Original reporting in Burmese by Kyaw Min Htun. Burmese service director: Nancy Shwe. Executive producer: Susan Lavery. Copyright © 1998-2010 Radio Free Asia. All rights reserved.
နာဂစ္မုန္တိုင္းက်စဥ္ အင္းစိန္ေထာင္တြင္း မီးေလာင္မႈ ျပစ္ခတ္မႈမ်ားျဖစ္ျပီး ေထာင္အာဏာပိုင္မ်ား ရိုက္ႏွက္မႈေၾကာင့္ အက်ဥ္းသား ၉ ဦး ေသဆံုး
၂၀၀၉-၀၂-၀၂
မႏွစ္က ေမလ ၃ ရက္ေနႛ အင္းစိန္ေထာင္အတြင္းမွာ မီးေလာင္မႈနဲႛ ပစ္ခတ္မႈေတြ ျဖစ္ပြားအ႓ပီး သံသယရွိတဲ့ အကဵဥ္းသားေတၾကို ေထာင္အာဏာပိုင္ေတြက ရိုက္ႏွက္စစ္ေဆးခဲ့ရာမွာ အကဵဥ္းသား ၉ ဦး အ႟ိုက္ခံရတဲ့ ဒဏ္ရာနဲႛ ေသဆံုးခဲ့ရတယ္လိုႛ အာအက္ဖ္ေအက စံုစမ္းသိရပၝတယ္။
ေထာင္တြင္း ပစ္ခတ္မႈ၊ ႟ိုက္ႎႀက္မႁေတၾေဳကာင့္ အကဵဥ္းသား အမဵားအဴပား ေသဆံုးခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ကိစၥနဲႛ ပတ္သက္႓ပီး အာအက္ဖ္ေအက လေပၝင္းမဵားစၾာ စံုစမ္းခဲ့ပၝတယ္။
၁၁ ရက္ဆက္တိုက္္ ေနႛည ႟ိုက္ႎႀက္စစ္ေဆးခဲ့တဲ့အတၾက္ ကိုခဵစ္လၾန္းေခၞ ကိုကပလီဟာ အ႟ိုက္ခံရတဲ့ ဒဏ္ရာနဲႛပဲ ပထမဆံုး ဆံုးပၝးသၾားခဲ့တယ္လိုႛ အကဵဥ္းသားတဦးက အာအက္ေအကို ေျပာျပပၝတယ္။
နာဂစ္မုန္တိုင္းကဵစဥ္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ေမလ ၂ ရက္ေနႛ ညသန္းေခၝင္ေကဵာ္မႀာ ေလမိုးျပင္းထန္တဲ့အတြက္ အင္းစိန္ေထာင္ အေဆာက္အဦးေတြက ေခၝင္မိုးတခဵိႂႛ ပြင့္ထြက္သြားခဲ့ပၝတယ္။ ဒီလို ပြင့္သြားခဲ့တဲ့အတြက္ အေဆာင္ ၃၊ အေဆာင္ ၄ နဲႛ အေဆာင္ ၅ က အကဵဥ္းသားေတၾဟာ မိုးနဲႛေလဒဏ္ေအာက္မႀာ နာရီေပၝင္းမဵားစၾာ ေနခဲ့ရပၝတယ္။
ဒီလိုေနခဲ့ရတဲ့အျပင္ ေမလ ၃ ရက္ေနႛမနက္ ပံုမွန္ အကဵဥ္းတံခၝးဖၾင့္တဲ့ မနက္ ၅ နာရီမွာ တံခၝးမဖၾင့္တဲ့အဴပင္ ၈ နာရီခြဲမွ တန္းစီးေတြက လာ႓ပီးဖၾင့္တဲ့အတၾက္ အေအးဒဏ္နဲႛ ဆာေလာင္တဲ့ဒဏ္ ခံထားရတဲ့ အကဵဥ္းသား ေတြက ေထာင္ဖြင့္ေျပးမယ့္အေၾကာင္း ေအာ္ဟစ္ေျပာဆိုတယ္လိုႛ အခင္းျဖစ္စဥ္ ပၝဝင္ခဲ့တဲ့ အကဵဥ္းသား တဦးက ေျပာပၝတယ္။
ေျပာတဲ့အတုိင္းလည္း အခဵႂပ္ခန္းတံခၝးတန္းေတၾကို ခဵိႂးဖဵက္ထၾက္တဲ့သူေတၾ ရွိလာတဲ့အတြက္ ေထာင္မွဴးဦးမဵိႂးခင္နဲ ညြန္ၾကားေရးမွဴး ဦးခင္ေမာင္ေဌး၊ တျခား ေထာင္မွဴးငယ္ ၂ ဦး နဲႛ အတူ ေသနတ္ေလးခြနဲႛ နံပၝတ္တုတ္ကိုင္ လံုျခံဳေရးအဖြဲႛေတၾ ေရာက္လာတယ္လိုႛ သိရပၝတယ္။
အဲဒီေနာက္ အကဵဥ္းသားေတၾကို ႏိုင္ငံေရးအကဵဥ္းသားအမဵားစုရႀိတဲ့ အေဆာင္ ၁ ကို ငၝးေယာက္တတန္း ေနရာေျပာင္းေပးရာမွာ လက္နက္ကိုင္လံုထိန္းေတြနဲႛ အကဵဥ္းသားေတၾ စကားမဵား႓ပီး ေသနတ္နဲႛ အခဵက္ ၃၀ ေကဵာ္ ပစ္ခတ္ခဲ့တယ္လိုႛ ဒီျဖစ္စဥ္ကို ၾကံဳခဲ့တဲ့ အကဵဥ္းသားေတၾက ေျပာပၝတယ္။
ေထာင္လံုျခဳံေရးေတြက ေသနတ္နဲႛပစ္တဲ့အတၾက္ အကဵဥ္းသား ကိုသိန္းစံရဲႛ ရင္ဘတ္မွာ ကဵည္မႀန္ခဲ့႓ပီး ကဵန္တဲ့ အကဵဥ္းသားေတၾကလည္း ေထာင္ကေန ထြက္ေျပးဖိုႛ ေၾကာက္လန္ႛတဳကား ၾကိဳးစားခဲ့တယ္လိုႛ ဆိုပၝတယ္။ ဒီအခဵိန္မႀာ အကဵဥ္းသားတခဵိႂႛက အေဆာင္ကို မီးနဲႛရႁိႛလိုက္တဲ့အတၾက္ အားလံုး ရုတ္ရုတ္သဲသဲ ျဖစ္ကုန္တယ္ လိုႛသိရပၝတယ္။
သံသယရွိတဲ့ အကဵဥ္းသားတဦးကို ပထမဆံုး ရိုက္ႏွက္စစ္ေဆး႓ပီး အမႈေတြမွာပၝခဲ့တယ္လိုႛ တျခား သံသယရွိ သူေတြကို ေဖာ္ထုတ္ေစခဲ့ပၝတယ္။ ဒီလိုေဖာ္ထုတ္ရာမွာ အေဖာ္ခံရသူ အကဵဥ္းသား ၁၄၀ ေကဵာ္ကို ဖမ္းဆီးခဲ့ပၝတယ္။ ေထာင္အာဏာပိုင္ေတြက “မုန္တိုင္းကဵစဥ္ ေထာင္တြင္းမွာ ပဵက္စီး၊ ေပဵာက္ဆံုး၊ ကြယ္လြန္ ခဲ့သူေတြ အျဖစ္ (မူရင္း ေျပာျပခဵက္ စာသားအတိုင္း) စာရင္းထုတ္ျပန္႓ပီး နာဂစ္မုန္တုိင္း တုိက္ခတ္စဥ္အတြင္း ထိခိုက္ပဵက္စီး ေသဆံုးခဲ့တယ္လိုႛ ေၾကညာခဲ့သလို မိသားစုနဲႛ ေထာင္ဝင္စာေတြခြင့္ မေပးခဲ့ဘူးလိုႛ သိရပၝတယ္။ ဒၝ့ေဳကာင့္ အကဵဥ္းသားမိသားစုေတၾဟာ ဆြမ္းသြပ္အမ႖ေဝခဲ့တဲ့အထိ ျဖစ္ခဲ့တယ္လိုႛ ဆိုပၝတယ္။
ဒီအထဲကမွာ အဓိက သံသယရွိတဲ့ ကိုေဝမိုး၊ ကိုစိုးေကဵာ္ေကဵာ္၊ ကိုခင္ေကဵာ္၊ ကိုမင္း (ေခၞ) ထြန္းလင္းေအာင္၊ ကိုမိုးမင္းဝင္း၊ ကိုဝင္းဟိန္း၊ ကိုေအးမင္းဦးနဲႛ ကိုသီဟစိုးအပၝအဝင္ ၄၁ ဦးကို ေထာင္ေဖာက္ထြက္ေျပးမႈ၊ မီး႟ႁိႛမႁ၊ ေထာင္တြင္းဆူပူမႈနဲႛ အာဏာပိုင္ေတြက ဖမ္းဆီးခဲ့႓ပီး သီးသန္ႛအခဵႂပ္ခန္းေတၾမႀာ စစ္ေဆးခဲ့ပၝတယ္။
ေထာင္ဝင္စာေတြ႔ ခြင့္မရေတာ့တာ၊ ပဵက္စီးသူစာရင္းထုတ္ဴပန္ခဲ့တာေတၾေဳကာင့္ နာဂစ္ကာလ အင္းစိန္ေထာင္ နဲႛ ပတ္သက္လိုႛ အေသအေပဵာက္သတင္းေတၾ ထြက္လာခဲ့ပၝတယ္။
ဒီလိုလူေသဆံုးမႈနဲႛ ပတ္သက္႓ပီး ေမလ ၆ ရက္ေနႛ ထိုင္းအေျခစိုက္ ႏိုင္ငံေရးအကဵဥ္းသားမဵား ကူညီေစာင့္ ေရွာက္ေရးအသင္း AAPPB က ထုတ္ျပန္တဲ့ေၾကညာခဵက္မႀာ ေထာင္တြင္း ပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္ အကဵဥ္းသား ၃၆ ဦး ေသဆံုးခဲ့တယ္လိုႛ ေဖာ္ျပထားပၝတယ္။
အလားတူပဲ နာဂစ္ကာလ အင္းစိန္ေထာင္မွာ အကဵဥ္းသားေတၾကို ေသနတ္နဲႛပစ္ခဲ့လိုႛ အကဵဥ္းသားေတၾ ေသဆံုးခဲ့ရတာနဲႛ ပတ္သက္လိုႛ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဇြန္လက ကုလသမဂၢ လူႛအခၾင့္ေရးေကာင္စီအစီရင္ခံစာမႀာလည္း ထည့္သြင္းေဖာ္ျပခဲ့ပၝတယ္။
နာဂစ္မုန္တိုင္းကဵအ႓ပီး ၉ လ အၾကာ ဒီအရိုက္ခံရတဲ့ အျဖစ္အပဵက္မႀာ ပၝဝင္ခဲ့သူေတၾ၊ ေထာင္တရားရံုးနဲႛ နီးစပ္သူေတြနဲႛ ေထာင္တြင္းအဆက္သြယ္ေတြကို အာအက္ဖ္ေအက ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခဵက္ေတၾအရ ေသနတ္ ထိမွန္႓ပီး ဒဏ္ရာရခဲ့သူ တဦးရွိ႓ပီး၊ မီးေလာင္မႈနဲႛ ေထာင္တြင္းအဓိက႟ုဏ္းမႁနဲႛ အၾကမ္းဖက္
႟ိုက္ႎႀက္စစ္ေဆးတဲ့အတၾက္ ႏွစ္ပတ္အတြင္း အကဵဥ္းသား ၉ ဦး ေသဆံုးခဲ့ရတယ္လိုႛ သိရပၝတယ္။
အာအက္ဖ္ေအရဲႛ စံုစမ္းေတြႛရႀိခဵက္နဲႛ ပတ္သက္႓ပီး ကုလသမဂၢ လူႛအခၾင့္ေရးကိုယ္စားလႀယ္ မစၥတာ ေထာမတ္ ကင္တာနား (Tomas Ojea Quintana) က မွတ္ခဵက္ေပးဖိုႛ ျငင္းဆိုေပမယ့္ ဒီအမႈက အခဵက္အလက္ေတၾ ထပ္႓ပီးရေအာင္ စံုစမ္းစစ္ေဆး႓ပီး လူႛအခၾင့္အေရးခဵိႂးေဖာက္တာ ေတြ႔ရွိရင္ လူႛအခၾင့္အေရးေကာင္စီကို တင္ျပသြားမွာျဖစ္တယ္လိုႛ အာအက္ေအကို ေျပာဆိုပၝတယ္။
နာဂစ္အုပ္စုလိုႛ အင္းစိန္ေထာင္မွာ နာမည္ရသြားတဲ့ ဒီအမႈတြဲေတြထဲက အကဵဥ္းသားေတၾကို ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ဇန္နဝၝရီလ ၁၆ ရက္ေနႛမႀာ အထူးတရား႟ံုးက ျပစ္ဒဏ္ေတြ စီရင္ခဲ့တယ္လိုႛ သိရပၝတယ္။ ဒီလို စီရင္ရာမွာ မီးေလာင္မႈနဲႛ ဆူပူမႈျဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးခဲ့တယ္ဆိုတဲ့စြဲခဵက္နဲႛ ကိုေဝမိုးအပၝအဝင္ ၇ ဦးကို ေထာင္ဒဏ္ ၁၂ ႏွစ္စီ ခဵမႀတ္ခဲ့ပၝတယ္။ ကဵန္သူေတၾကိုေတာ့ ေထာင္ဒဏ္ ၂ ႏွစ္စီ ခဵမႀတ္ခဲ့တယ္လိုႛ မိသားစုနဲႛ နီးစပ္သူေတြက ေျပာပၝတယ္။
ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ နာဂစ္မုန္တိုင္း ၉ လ ျပည့္ခဵိန္ နာဂစ္မုန္တိုင္းကာလ အင္းစိန္ေထာင္ထဲက အာဏာပိုင္ေတြရဲႛ ဥပေဒမဲ့ ညဥ္းပမ္းႏွိပ္စက္မႈ၊ ဥပေဒမဲ့ အကဵဥ္းသားေသဆံုးမႁနဲႛ နာဂစ္မုန္တိုင္း ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္ရပ္ေတြကို ဒီအျဖစ္အပဵက္နဲႛ နီးစပ္သူေတြကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္း႓ပီး အာအက္ဖ္ေအ ဝိုင္းေတာ္သား ကိုေကဵာ္မင္းထၾန္းက အပိုင္း ၃ ပိုင္း စီစဥ္ထုတ္လႊင့္ထားပၝတယ္။
အပိုင္း ၁
(Original audio report part 1)
အပိုင္း ၂
(Original audio report part 2)
အပိုင္း ၃
(Original audio report part 3)
Copyright © 1998-2010 Radio Free Asia. All rights reserved.
Other than the original audio reports and the news stories, the views expressed on this blogs are of mine alone and do not necessarily reflect the views of Radio Free Asia. This is just a personal blog and it is not officially related to or endorsed by Radio Free Asia.
နာဂစ္မုန္တိုင္းကဵစဥ္ အင္းစိန္ေထာင္တၾင္း မီးေလာင္မႁ ပစ္ခတ္မႁမဵားဴဖစ္႓ပီး ေထာင္အာဏာပိုင္မဵား ရိုက္ႎႀက္မႁေဳကာင့္ အကဵဥ္းသား ၉ ဦး ေသဆံုး
2009-02-02
မႎႀစ္က ေမလ ၃ ရက္ေနႛက အင္းစိန္ေထာင္အတၾင္းမႀာ မီးေလာင္မႁနဲႛ ပစ္ခတ္မႁေတၾ ဴဖစ္အ႓ပီး သံသယရႀိတဲ့ အကဵဥ္းသားေတၾကို ေထာင္အာဏာပိုင္ေတၾက ရိုက္ႎႀက္စစ္ေဆးခဲ့ရာမႀာ အကဵဥ္းသား ၉ ဦး အ႟ိုက္ခံရတဲ့ ဒဏ္ရာနဲႛ ေသဆံုးခဲ့ရတယ္လိုႛ အာအက္ေအက စံုစမ္းသိရပၝတယ္။
ဴမန္မာႎိုင္ငံ၊ ရန္ကုန္႓မိႂႚအနီးရႀိ နာမည္ဆိုးဴဖင့္ ကမႝာေကဵာ္ေသာ အင္းစိန္ေထာင္ ဴဖစ္ပၝသည္။ (Photo:RFA/Tyler Chapman)
ေထာင္တၾင္း ပစ္ခတ္မႁ၊ ႟ိုက္ႎႀက္မႁေတၾေဳကာင့္ အကဵဥ္းသား အမဵားအဴပား ေသဆံုးခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ကိစၤနဲႛ ပတ္သက္႓ပီး အာအက္ဖ္ေအက လေပၝင္းမဵားစၾာ စံုစမ္းခဲ့ပၝတယ္။
၁၁ ရက္ဆက္တိုက္္ ေနႛည ႟ိုက္ႎႀက္စစ္ေဆးခဲ့တဲ့အတၾက္ ကိုခဵစ္လၾန္းေခၞ ကိုကပၯလီဟာ အ႟ိုက္ခံရတဲ့ ဒဏ္ရာနဲႛပဲ ပထမဆံုး ဆံုးပၝးသၾားခဲ့တယ္လိုႛ အကဵဥ္းသားတဦးက အာအက္ေအကို ေဴပာဴပပၝတယ္။
နာဂစ္မုန္တိုင္းကဵစဥ္ ၂၀၀၈ ခုႎႀစ္ ေမလ ၂ ရက္ေနႛ ညသန္းေခၝင္ေကဵာ္မႀာ ေလမိုးဴပင္းထန္တဲ့အတၾက္ အင္းစိန္ေထာင္ အေဆာက္အဦးေတၾက ေခၝင္မိုးတခဵိႂႛ ပၾင့္ထၾက္သၾားခဲ့ပၝတယ္။ ဒီလို ပၾင့္သၾားခဲ့တဲ့အတၾက္ အေဆာင္ ၃၊ အေဆာင္ ၄ နဲႛ အေဆာင္ ၅ က အကဵဥ္းသားေတၾဟာ မိုးနဲႛေလဒဏ္ေအာက္မႀာ နာရီေပၝင္းမဵားစၾာ ေနခဲ့ရပၝတယ္။
ဒီလိုေနခဲ့ရတဲ့အဴပင္ ေမလ ၃ ရက္ေနႛမနက္ ပံုမႀန္ အကဵဥ္းတံခၝးဖၾင့္တဲ့ မနက္ ၅ နာရီမႀာ တံခၝးမဖၾင့္တဲ့အဴပင္ ၈ နာရီခၾဲမႀ တန္းစီးေတၾက လာ႓ပီးဖၾင့္တဲ့အတၾက္ အေအးဒဏ္နဲႛ ဆာေလာင္တဲ့ဒဏ္ ခံထားရတဲ့ အကဵဥ္းသား ေတၾက ေထာင္ဖၾင့္ေဴပးမယ့္အေဳကာင္း ေအာ္ဟစ္ေဴပာဆိုတယ္လိုႛ အခင္းဴဖစ္စဥ္ ပၝဝင္ခဲ့တဲ့ အကဵဥ္းသား တဦးက ေဴပာပၝတယ္။
ေဴပာတဲ့အတုိင္းလည္း အခဵႂပ္ခန္းတံခၝးတန္းေတၾကို ခဵိႂးဖဵက္ထၾက္တဲ့သူေတၾ ရႀိလာတဲ့အတၾက္ ေထာင္မႀႃးဦးမဵိႂးခင္၊ ႌၿန္ဳကားေရးမႀႃး ဦးခင္ေမာင္ေဌး၊ တဴခား ေထာင္မႀႃးငယ္ ၂ ဦးနဲႛအတူ ေသနတ္ေလးခၾနဲႛ နံပၝတ္တုတ္ကိုင္ လံုဴခံႂေရးအဖၾဲႛေတၾ ေရာက္လာတယ္လိုႛ သိရပၝတယ္။
အဲဒီေနာက္ အကဵဥ္းသားေတၾကို ႎုိင္ငံေရးအကဵဥ္းသားအမဵားစုရႀိတဲ့ အေဆာင္ ၁ ကို ငၝးေယာက္တတန္း ေနရာေဴပာင္းေပးရာမႀာ လက္နက္ကိုင္လံုထိန္းေတၾနဲႛ အကဵဥ္းသားေတၾ စကားမဵား႓ပီး ေသနတ္နဲႛ အခဵက္ ၃၀ ေကဵာ္ ပစ္ခတ္ခဲ့တယ္လိုႛ ဒီဴဖစ္စဥ္ကို ဳကံႂခဲ့တဲ့ အကဵဥ္းသားေတၾက ေဴပာပၝတယ္။
ေထာင္လံုဴခံႂေရးေတၾက ေသနတ္နဲႛပစ္တဲ့အတၾက္ အကဵဥ္းသား ကိုသိန္းစံရဲႛ ရင္ဘတ္မႀာ ကဵည္မႀန္ခဲ့႓ပီး ကဵန္တဲ့ အကဵဥ္းသားေတၾကလည္း ေထာင္ကေန ထၾက္ေဴပးဖိုႛ ေဳကာက္လန္ႛတဳကား ႒ကိႂးစားခဲ့တယ္လိုႛ ဆိုပၝတယ္။ ဒီအခဵိန္မႀာ အကဵဥ္းသားတခဵိႂႛက အေဆာင္ကို မီးနဲႛရႁိႛလိုက္တဲ့အတၾက္ အားလံုး ရုတ္ရုတ္သဲသဲ ဴဖစ္ကုန္တယ္ လိုႛသိရပၝတယ္။
သံသယရႀိတဲ့ အကဵဥ္းသားတဦးကို ပထမဆံုး ရိုက္ႎႀက္စစ္ေဆး႓ပီး အမႁေတၾမႀာပၝခဲ့တယ္လိုႛ တဴခား သံသယရႀိ သူေတၾကို ေဖာ္ထုတ္ေစခဲ့ပၝတယ္။ ဒီလိုေဖာ္ထုတ္ရာမႀာ အေဖာ္ခံရသူ အကဵဥ္းသား ၁၄၀ ေကဵာ္ကို ဖမ္းဆီးခဲ့ပၝတယ္။ ေထာင္အာဏာပိုင္ေတၾက “မုန္တိုင္းကဵစဥ္ ေထာင္တၾင္းမႀာ ပဵက္စီး၊ ေပဵာက္ဆံုး၊ ကၾယ္လၾန္ ခဲ့သူေတၾ” အဴဖစ္ (မူရင္း ေဴပာဴပခဵက္ စာသားအတိုင္း) စာရင္းထုတ္ဴပန္႓ပီး နာဂစ္မုန္တုိင္း တုိက္ခတ္စဥ္အတၾင္း ထိခိုက္ပဵက္စီး ေသဆံုးခဲ့တယ္လိုႛ ေဳကညာခဲ့သလို မိသားစုနဲႛ ေထာင္ဝင္စာေတၾႛခၾင့္ မေပးခဲ့ဘူးလိုႛ သိရပၝတယ္။ ဒၝ့ေဳကာင့္ အကဵဥ္းသားမိသားစုေတၾဟာ ဆၾမ္းသၾပ္အမ႖ေဝခဲ့တဲ့အထိ ဴဖစ္ခဲ့တယ္လိုႛ ဆိုပၝတယ္။
ဒီအထဲကမႀ အဓိက သံသယရႀိတဲ့ ကိုေဝမိုး၊ ကိုစိုးေကဵာ္ေကဵာ္၊ ကိုခင္ေကဵာ္၊ ကိုမင္း (ေခၞ) ထၾန္းလင္းေအာင္၊ ကိုမိုးမင္းဝင္း၊ ကိုဝင္းဟိန္း၊ ကိုေအးမင္းဦးနဲႛ ကိုသီဟစိုးအပၝအဝင္ ၄၁ ဦးကို ေထာင္ေဖာက္ထၾက္ေဴပးမႁ၊ မီး႟ႁိႛမႁ၊ ေထာင္တၾင္းဆူပူမႁနဲႛ အာဏာပိုင္ေတၾက ဖမ္းဆီးခဲ့႓ပီး သီးသန္ႛအခဵႂပ္ခန္းေတၾမႀာ စစ္ေဆးခဲ့ပၝတယ္။
ေထာင္ဝင္စာေတၾႛခၾင့္မရေတာ့တာ၊ ပဵက္စီးသူစာရင္းထုတ္ဴပန္ခဲ့တာေတၾေဳကာင့္ နာဂစ္ကာလ အင္းစိန္ေထာင္ နဲႛ ပတ္သက္လိုႛ အေသအေပဵာက္သတင္းေတၾ ထၾက္လာခဲ့ပၝတယ္။
ဒီလိုလူေသဆံုးမႁနဲႛ ပတ္သက္႓ပီး ေမလ ၆ ရက္ေနႛ ထိုင္းအေဴခစိုက္ ႎုိင္ငံေရးအကဵဥ္းသားမဵား ကူညီေစာင့္ ေရႀာက္ေရးအသင္း AAPP က ထုတ္ဴပန္တဲ့ေဳကညာခဵက္မႀာ ေထာင္တၾင္း ပစ္ခတ္မႁေဳကာင့္ အကဵဥ္းသား ၃၆ ဦး ေသဆံုးခဲ့တယ္လိုႛ ေဖာ္ဴပထားပၝတယ္။
အလားတူပဲ နာဂစ္ကာလ အင္းစိန္ေထာင္မႀာ အကဵဥ္းသားေတၾကို ေသနတ္နဲႛပစ္ခဲ့လိုႛ အကဵဥ္းသားေတၾ ေသဆံုးခဲ့ရတာနဲႛ ပတ္သက္လိုႛ ၂၀၀၈ ခုႎႀစ္ ဇၾန္လက ကုလသမဂၢ လူႛအခၾင့္ေရးေကာင္စီအစီရင္ခံစာမႀာလည္း ထည့္သၾင္းေဖာ္ဴပခဲ့ပၝတယ္။
နာဂစ္မုန္တိုင္းကဵအ႓ပီး ၉ လ အဳကာ ဒီအရိုက္ခံရတဲ့ အဴဖစ္အပဵက္မႀာ ပၝဝင္ခဲ့သူေတၾ၊ ေထာင္တရားရံုးနဲႛ နီးစပ္သူေတၾနဲႛ ေထာင္တၾင္းအဆက္သၾယ္ေတၾကို အာအက္ဖ္ေအက ဆက္သၾယ္ေမးဴမန္းခဵက္ေတၾအရ ေသနတ္ ထိမႀန္႓ပီး ဒဏ္ရာရခဲ့သူ တဦးရႀိ႓ပီး၊ မီးေလာင္မႁနဲႛ ေထာင္တၾင္းအဓိက႟ုဏ္းမႁနဲႛ အဳကမ္းဖက္
႟ိုက္ႎႀက္စစ္ေဆးတဲ့အတၾက္ ႎႀစ္ပတ္အတၾင္း အကဵဥ္းသား ၉ ဦး ေသဆံုးခဲ့ရတယ္လိုႛ သိရပၝတယ္။
အာအက္ေအရဲႛ စံုစမ္းေတၾႛရႀိခဵက္နဲႛ ပတ္သက္႓ပီး ကုလသမဂၢ လူႛအခၾင့္ေရးကိုယ္စားလႀယ္ မစၤတာ ေသာမတ္ ကင္တာနား (Mr. Tomas Ojea Quintana) က မႀတ္ခဵက္ေပးဖိုႛ ဴငင္းဆိုေပမယ့္ ဒီအမႁက အခဵက္အလက္ေတၾ ထပ္႓ပီးရေအာင္ စံုစမ္းစစ္ေဆး႓ပီး လူႛအခၾင့္အေရးခဵိႂးေဖာက္တာ ေတၾႛရႀိရင္ လူႛအခၾင့္အေရးေကာင္စီကို တင္ဴပသၾားမႀာဴဖစ္တယ္လိုႛ အာအက္ေအကို ေဴပာဆိုပၝတယ္။
နာဂစ္အုပ္စုလိုႛ အင္းစိန္ေထာင္မႀာ နာမည္ရသၾားတဲ့ ဒီအမႁတၾဲေတၾထဲက အကဵဥ္းသားေတၾကို ၂၀၀၉ ခုႎႀစ္ ဇန္နဝၝရီလ ၁၆ ရက္ေနႛမႀာ အထူးတရား႟ံုးက ဴပစ္ဒဏ္ေတၾ စီရင္ခဲ့တယ္လိုႛ သိရပၝတယ္။ ဒီလို စီရင္ရာမႀာ မီးေလာင္မႁနဲႛ ဆူပူမႁဴဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးခဲ့တယ္ဆိုတဲ့စၾဲခဵက္နဲႛ ကိုေဝမိုးအပၝအဝင္ ၇ ဦးကို ေထာင္ဒဏ္ ၁၂ ႎႀစ္စီ ခဵမႀတ္ခဲ့ပၝတယ္။ ကဵန္သူေတၾကိုေတာ့ ေထာင္ဒဏ္ ၂ ႎႀစ္စီ ခဵမႀတ္ခဲ့တယ္လိုႛ မိသားစုနဲႛ နီးစပ္သူေတၾက ေဴပာပၝတယ္။
ဴမန္မာႎုိင္ငံမႀာ နာဂစ္မုန္တိုင္း ၉ လ ဴပည့္ခဵိန္မႀာ နာဂစ္မုန္တိုင္းကာလ အင္းစိန္ေထာင္ထဲက အာဏာပိုင္ေတၾရဲႛ ဥပေဒမဲ့ ညဥ္းပမ္းႎႀိပ္စက္မႁ၊ ဥပေဒမဲ့ အကဵဥ္းသားေသဆံုးမႁနဲႛ နာဂစ္မုန္တိုင္း ေနာက္ဆက္တၾဲဴဖစ္ရပ္ေတၾကို ဒီအဴဖစ္အပဵက္နဲႛ နီးစပ္သူေတၾကို ဆက္သၾယ္ေမးဴမန္း႓ပီး အာအက္ဖ္ေအ ဝိုင္းေတာ္သား ကိုေကဵာ္မင္းထၾန္းက အပိုင္း ၃ ပိုင္း စီစဥ္ထုတ္လၿင့္ထားပၝတယ္။
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
